Avrupa Alevler İçinde: Fransa ve İspanya’da Kırmızı Alarm

Avrupa Genelinde Alarm

Fransa ile İspanya'da günlerdir süren orman yangınları, Avrupa'nın bu yaz karşı karşıya kaldığı en büyük afetlerden birine dönüştü. Yüz binlerce kişi evlerinden ayrıldı. Bazı yollar ulaşıma kapatıldı, risk altındaki yerleşimler ise boşaltıldı.

Açıklanan son rakamlar, yangının ulaştığı boyutu ortaya koyuyor. Fransa ve İspanya'da 120 bini aşkın hektarlık alan kül olurken, birkaç gün içinde 320 binden fazla kişi tahliye edildi. Bu tahliyeler, iki ülkede barış döneminde gerçekleştirilen en büyük tahliye operasyonları arasında gösteriliyor. Bunun üzerine kriz yönetimi en üst seviyeye çıkarılırken Avrupa Birliği de Sivil Koruma Mekanizmasını devreye aldı.

İtfaiye ekiplerinin önündeki en büyük engel ise hava şartları. Aşırı sıcaklar ve haftalardır etkisini sürdüren kuraklık, kuvvetli rüzgârla birleşince alevler birçok noktada kontrol altına alınamadı. Meteoroloji uzmanları, beklenen yeni sıcak hava dalgasının riski daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Yangınların Merkez Üssü

Yangınlar tek bir bölgede yoğunlaşmış değil. Fransa'nın güneybatısıyla İspanya'nın iç kesimlerinde birbirinden yüzlerce kilometre uzaktaki farklı noktalarda aynı anda devam ediyor.

Fransa'da yangının merkezi Gironde bölgesi. Bordeaux'nun batısındaki Le Porge, Lacanau ve Cap Ferret çevresindeki ormanlarda alevler günlerdir kontrol altına alınmaya çalışılıyor. Risk altındaki mahalleler ve kamp alanları boşaltılırken yangın nedeniyle bazı yollar zaman zaman ulaşıma kapatılıyor.

İspanya'da ise en kritik bölgeler Madrid'in batısı ile Ávila çevresi. Toledo ve Castellón'da çıkan yeni yangınlar da söndürme çalışmalarını zorlaştırıyor. İtfaiye ekipleri aynı anda birçok cephede görev yapıyor. Bazı yerlerde öncelik yangını durdurmaktan çok sivilleri güvenli bölgelere ulaştırmak.

Alevleri Büyüten Koşullar

Bu kadar geniş bir alana yayılmasının arkasında tek bir neden yok. Haftalardır etkisini sürdüren sıcak hava, kuraklık ve düşük nem ormanları iyice kuruttu. Kuvvetli rüzgâr da eklenince küçük bir yangın bile kısa sürede büyüyerek farklı noktalara sıçrayabildi.

Son günlerde uzmanların özellikle dikkat çektiği konu ise yangının kendi hava sistemini oluşturmaya başlaması. Büyük orman yangınlarında pyrocumulonimbus adı verilen ateş bulutları meydana geliyor. Yükselen sıcak hava ve yoğun dumanın oluşturduğu bu bulutlar kendi rüzgârlarını üretebiliyor. Bazı ateş bulutları yıldırım üretiyor. Rüzgârla taşınan kor parçaları da kilometrelerce uzakta yeni yangınlar çıkarabiliyor.

Yangın belirli bir büyüklüğe ulaştığında, yayılma hızını artık dışarıdaki hava koşulları belirlemiyor. Oluşturduğu hava hareketleri de alevlerin kontrol altına alınmasını daha da güçleştiriyor.

Kırmızı Alarm

Alevler kontrol edilemeyince Fransa ve İspanya peş peşe yeni tedbirler almaya başladı. İspanya tarihinde ilk kez orman yangınları nedeniyle ulusal acil durum ilan edildi. Fransa'da ise kriz yönetimi en üst seviyeye çıkarıldı. Bazı ana yollar trafiğe kapatıldı, risk altındaki yerleşimlere giriş çıkış durduruldu. Güvenlik güçleri de tahliye çalışmalarına destek verdi.

Yangınlardan en fazla etkilenen yerlerin başında turistik bölgeler geliyor. Atlantik kıyısındaki kamp alanları, tatil köyleri ve sahil yerleşimleri kısa süre içinde boşaltıldı. Cap Ferret Yarımadası ile Bordeaux çevresindeki birçok noktada tahliyeler sürerken, bazı tatilciler bölgeden ancak teknelerle ayrılabildi. Tahliye edilenler için geçici barınma merkezleri oluşturuldu. İspanya'da Kızılhaç, 78 acil barınma merkezi açarak evlerini terk etmek zorunda kalan binlerce kişiye destek vermeye başladı.

Yangın bölgelerinde binlerce itfaiyeci görev yapıyor. Karadan yürütülen çalışmalara yangın söndürme uçakları ve helikopterler de destek veriyor. Bazı yerlerde ekipler, yangını söndürmekten çok sivilleri güvenli bölgelere ulaştırmaya çalışıyor.

Avrupa'dan Ortak Müdahale

Fransa ve İspanya'nın imkânları yetersiz kalınca Avrupa Birliği Sivil Koruma Mekanizmasını devreye aldı. Bu sistem, büyük afetlerde üye ülkelerin uçak, helikopter, ekipman ve personel desteğini ortak bir koordinasyonla ihtiyaç duyulan bölgelere yönlendiriyor.

Destek kısa sürede gelmeye başladı. Fransa'ya Çekya, Hırvatistan, Almanya, Portekiz, Slovakya, İsveç ve Türkiye'den yedi yangın söndürme uçağı ile dört helikopter gönderildi. İspanya'ya ise Yunanistan, İtalya ve Türkiye altı yangın söndürme uçağı gönderdi. Portekiz ayrıca kara ekipleriyle de söndürme çalışmalarına katıldı.

Mücadele sadece havadan ve karadan yürütülmüyor. Avrupa'nın Copernicus uydu sistemi de yangınların yayılımını anlık görüntülerle takip ederek ekiplerin hangi bölgelere öncelik vereceğini belirlemesine yardımcı oluyor.

Büyük yangınlarda ülkelerin birbirine verdiği destek artık müdahalenin rutin bir parçası hâline geldi. Bir ülkenin imkânları yetersiz kaldığında, destek artık birkaç saat içinde başka ülkelerden gelebiliyor.

Yangının Kendi Hava Sistemi

Yangın büyüdükçe yalnızca çevresindeki hava koşullarından etkilenmiyor; kendi hava hareketlerini de oluşturabiliyor. Yükselen sıcak hava ve yoğun duman, rüzgârın yönünü değiştirebiliyor ve kor parçalarını kilometrelerce uzağa taşıyarak yeni yangınların başlamasına neden olabiliyor. Bu nedenle belirli bir büyüklüğe ulaşan orman yangınlarını kontrol altına almak çok daha zor hâle geliyor.

Uzayan Yangın Sezonu

Avrupa'da orman yangınları artık yazın birkaç haftasıyla sınırlı değil. Son yıllarda yangın sezonu daha erken başlıyor ve daha geç sona eriyor. Araştırmalar, bu değişimde iklim koşullarındaki dönüşümün önemli payı olduğuna işaret ediyor.

En kırılgan bölgelerin başında Akdeniz Havzası geliyor. Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi verileri, sıcaklık rekorlarının daha sık görüldüğünü ve kurak dönemlerin uzadığını gösteriyor. Bu koşullar, yangınların hem daha kolay başlamasına hem de daha geniş alanlara yayılmasına zemin hazırlıyor.

Mevcut eğilim devam ederse, son günlerde Fransa ve İspanya'da görülen ölçekte yangınlar gelecekte daha sık yaşanabilir. Asıl soru şu: Bu yaz yaşananlar istisna mı, yoksa yeni normal mi?

Mücadele Henüz Bitmedi

Yangınların büyük bölümünde söndürme çalışmaları hâlâ devam ediyor. Ekipler özellikle rüzgârın yön değiştirdiği bölgelerde alevleri kontrol altında tutmaya çalışıyor. Tahliye edilen binlerce kişi ise evlerine ne zaman dönebileceklerini henüz bilmiyor.

Meteoroloji tahminleri önümüzdeki günlerde yeni bir sıcak hava dalgasına işaret ediyor. Bu yüzden ekipler, yangınların tamamen söndüğünü söylemek için henüz erken olduğunu düşünüyor. Bazı bölgelerde küçük bir kıvılcımın bile alevleri yeniden büyütebileceği belirtiliyor.

Fransa ve İspanya'da gözler şimdi hava tahminlerinde. Önümüzdeki birkaç gün, alevlerin kontrol altına alınıp alınamayacağını belirleyecek.

Selcen Aksu tarafından edit edilmiştir.