Yolun Sonu: Britanya Başbakanı Starmer İstifa Etti

Olaylı iki yıllık iktidarının ardından Başbakan Keir Starmer, 22 Haziran tarihinde istifa edeceğini açıkladı. Onun yerine eski Manchester belediye başkanı Andy Burnham’ın gelmesi bekleniyor.

Starmer’ın İktidara Gelişi ve Yaşanan Hayal Kırıklıkları

2024 seçimlerinin ardından iktidara gelen Keir Starmer ve İşçi Partisi, 14 yıllık muhalefetin ardından büyük umutla iktidara gelmişti. 14 yıllık muhafazakâr hükümetlerin kemer sıkma ve sosyal harcamaları kısma politikası yerine sosyal harcamaların arttırılacağı, sosyal konut projeleriyle büyük şehirlerdeki kira krizine çözüm getirileceği ve Britanya Avrupa Birliğinden çıktığından beri süregelen ekonomik durgunluğun sonunun getirileceği bir yönetim umuduyla yola çıkılan bu yolculukta, son durak oldukça farklı bir yer oldu. İktidara geldikten sonra ekonomik olarak önceki hükümetlerden neredeyse farksız ve tasarruf merkezli bir politika izleyen Starmer hükümeti, 2024 yılında engellilik ve çocuklu ailelere verilen desteğin kısıtlanması ile bu durumu açıkça ortaya koydu.

Ekonomik sıkıntıların dışında sosyal politika anlamında da Starmer hükümeti sınıfta kaldı, Muhafazakâr dönemin güvenlikçi politikasına son verme beklentisiyle iktidara gelen Starmer, 2025 yazında Britanya’da Filistin’i destekleyen eylemler düzenleyen “Palestine Action” (Filistin Hareketi) organizasyonunun terör örgütü ilan edilmesi ve Filistin’i destekleme amacıyla organize edilen barışçıl gösterilerde pek çok sivilin tutuklanması parti ve parti aktivistleri arasında tartışma yarattı. Eyleme gelen yaşlı insanların polis tarafından şiddet kullanılarak gözaltına alındığı görüntüler İngiliz sosyal medyasında büyük tartışma konusu oldu. Otorite ve özgürlük tartışmasının önemli bir diğer yanı da yaş doğrulama tartışmasıydı. 2025 yazında uygulamaya konulan yaş doğrulama sistemiyle çoğu telefon uygulaması kullanıcıların yaşını doğrulayan sistemi hayata geçirdi. Uygulamanın tartışmalı olan kısmı ise bu doğrulama sisteminin sosyal medyayla kısıtlı olmayıp, Spotify gibi müzik ve “Just Eat” gibi yemek uygulamalarının da bu sisteme dahil olması oldu.

Politik başarısızlıkların yanı sıra Starmer hükümeti Epstein olaylarından da payını aldı. 2025 yılının ocak ayında Britanya’nın ABD konsolosluğuna Starmer tarafından atanan Peter Mandelson, 2025 yılının Eylül ayında ortaya çıkan Epstein dosyalarıyla Epstein adasına gittiği ve dosyalarda bahsedilen istismar eylemlerine katıldığı ortaya çıkınca istifa etti. Bu konuda güvenlik soruşturmasına takılmış olmasına rağmen Starmer hükümetinin ısrarıyla konsolos olarak atanmış olması, Starmer hükümeti’nin siyasi başarısızlıklarının haricinde ahlaki anlamda da ciddi eksiklikleri olduğunu gözler önüne serdi.

Bu kronik başarısızlık durumu, Mandelson olayı gibi skandallar ve İşçi Partisi’nin ara ve yerel seçimlerde yaşadığı hezimetlerle birleşince parti içerisinde Starmer’a karşı çok ciddi bir muhalefet oluşturdu. Bu muhalefet, Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham çevresinde birleşti ve Starmer hükümetinin istifa etmesine sebep oldu.

Andy Burnham Kimdir?

Andy Burnham, 1970 yılında Liverpool kentinde doğdu. Çocukluğu ise Cheshire'daki sakin bir banliyö köyü olan Culcheth'te geçti. Babası British Telecom mühendisi, annesi ise bir aile hekiminin resepsiyonunda çalışıyordu. İkisi de İşçi Partisi'nin sıkı destekçileriydi. Burnham da siyasete erken yaşta ilgi duydu. Burnham’ın anlattığına göre siyasete girişi, 14 yaşında izlediği, Liverpool’da yaşayan işsizlerin yaşamını konu alan “Boys from the Blackstuff” adlı belgeselden etkilenmesi ve bunun üzerine işçi partisine katılmaya karar vermesiyle gerçekleşmişti. Head North adlı kitabında Burnham, üniversite hayatında "kendini ait hissedemediğini" ve "sahtekâr gibi" hissettiğini yazdı. Üniversiteden mezun olduktan sonra gazeteci olarak çalışan Burnham, o dönemde Dulwich ve West Norwood bölgesi milletvekili olan ve daha sonra Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde bakanlık yapacak olan Tessa Jowell için araştırmacı olarak çalışarak siyasete girme fırsatı buldu. Sonraki yıllarda Burnham hızlı biçimde yükseldi; önce Kültür Bakanı Chris Smith'in özel danışmanı oldu, ardından 2001 yılında Manchester'da Leigh bölgesinden milletvekili seçildi. Kültür, medya ve spor bakanı olduğu dönemde Burnham, 1989'daki stadyum izdihamında 97 Liverpool taraftarının hayatını kaybettiği Hillsborough felaketinin 20. yıldönümü anma töreninde protesto edildi. Bu protesto, Burnham'ı konuyu kabinede gündeme getirmeye teşvik etti ve felaketle ilgili ikinci bir soruşturmanın başlatılmasına katkı sağladı. Brexit referandumunda AB'de kalma yanlısı olan Burnham, ölmeden önce Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'ne yeniden katılmasını görmek istediğini dile getirdi. Blair çizgisinde, partinin merkez sağında görülmesine rağmen solcu Corbyn'in gölge kabinesinde içişlerinden sorumlu gölge bakan olarak görev yaptı. Burnham'ın görüşleri zamanla sola kaydı, su ve enerji sektörlerinin kamulaştırılmasını destekledi. 2016'da Corbyn liderliğine karşı istifa edenler arasında yer almadı. 2017 yılında Manchester belediye başkanı adayı olabilmek için istifa eden Burnham, oyların %60’ını alarak seçildi ve 2021 yılında daha büyük bir farkla tekrar seçildi.

2026 yılının Haziran ayında yapılan Makerfield ara seçimlerinde aday olabilmek için belediye başkanlığından istifa eden Burnham, oyların %55’ini alarak Makerfield milletvekili seçildi. Milletvekili olmasıyla artık başbakan olmasının yolu açılan Burnham’ın, birkaç ay içerisinde Starmer’ın yerine geçmesi bekleniyor. Burnham hükümeti, Starmer hükümetine göre daha sol eğilimli ve sosyal konularda daha özgürlükçü bir tavır takınacak gibi görünüyor. Diğer bir deyişle Burnham hükümetinin Starmer hükümetinin gerçekleştirmediği vaatleri gerçekleştirmeye geldiği söylenebilir.

Beyza Şekerci ve Elif Karakaş tarafından editlendi.