Arnavutluk’ta Trump’ın Damadının Projesine Karşı Flamingo Devrimi

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın kızı Ivanka Trump’la evli olan Jared Kushner’ın yönettiği Affinity Partners adlı yatırım şirketi, Arnavutluk’un Sazan Adası’nda milyar dolarlık bir tatil köyü inşa etme projesini fiilen başlattı. Doğal yaşamın zarar görebileceğini öne sürerek bu imar projesine karşı çıkan Arnavutların başlattığı protestolar, ülke çapında hızla yayılarak hükümet karşıtı bir harekete evrildi.

Arnavutluk’un en büyük adası olan Sazan Adası, komünist rejimin düşüşünden sonra sadece askeri gözlem üssü olarak kullanılmış, sivil yerleşime açılmayarak kendi haline bırakılmıştı. Ivanka Trump ile kocası Jared Kushner’ın 2021 yılında Arnavutluk’a ve Sazan Adası’na yaptıkları bir gezi sonucunda yerleşime kapalı ve gelişmemiş bu adanın turistik potansiyelini fark etmeleri üzerine bu adada lüks bir tatil köyü inşa etme planları görüşülmeye başlanmıştı. Bu doğrultuda Jared Kushner’ın yönettiği Atlantic Incubation Partners LLC adlı yatırım şirketine Aralık 2024’te Arnavutluk hükümeti tarafından on yıllık stratejik yatırımcı statüsü verilmişti. Bunu takiben 2025 yılında Sazan Adası imara açılmıştı. 2026 yılının Mayıs ayında adada inşaat hazırlıklarına başlanmasının ve Arnavutluk ana karasındaki Pishe Poro sahilinin dikenli tellerle çevrelenmesinin ardından 23 Mayıs günü protestolar başladı.

Arnavutluk’taki Vjosa-Narta lagünü, yetmişten fazla nesli tükenme tehlikesi altında olan türe ev sahipliği yapan, korunma altındaki bir alan iken aynı zamanda Kushner’ın toplam dört milyar dolarlık imar projesinin kapsamında bulunmaktadır. Dolayısıyla bu alan içerisinde yer alan Pishe Poro sahilinin dikenli tellerle çevrelenmesi ve buldozerlerin bu doğal yaşam alanına girmesi, yerli halkın öfkesini projeye çekti. 23 Mayıs’taki ilk protestolardan bir hafta sonra 30 Mayıs tarihinde halkla özel güvenlik görevlileri Portonovo’da karşı karşıya geldi. Özel güvenlik güçlerinin imar alanındaki protestoculara biber gazıyla müdahale etmesinden sonra “Flamingo Devrimi” büyüyerek Haziran ayında başkent Tiran’da İskender Bey Meydanı’na, Parlamento binasına ve Başbakanlık binasına dayandı.

Adını Vjosa-Narta bölgesinde yaşayan flamingolardan alan Flamingo Devrimi, başkente sıçradığında “Yeni bir Arnavutluk istiyoruz!” sloganlarıyla politik bir hareket haline geldi. 20 Haziran’da 250.000 bireyin katılımıyla düzenlenen en büyük protestoda hem dört dönemdir Başbakan olan Rama’nın hem de bu konuda sessizliğini koruyan ana muhalefet lideri Berisha’nın istifası istenirken iki ismin de hapse atılmasına dair sloganlar atıldı. Yetkililerin istifasının yanı sıra protestocuların talepleri arasında projenin iptal edilmesi, koruma altındaki alanlarda inşaatın yasaklanması ve Arnavutluk Yolsuzluk ve Organize Suçlarla Mücadele Özel Savcılık Ofisi’nin (SPAK) hükümete yolsuzluk soruşturması açması yer alıyor. Protestocuların istekleri doğrultusunda SPAK, geniş çaplı bir soruşturma başlattı ve 30 Mayıs olaylarına dahil olan iki özel güvenlik şirketinin lisansı iptal edildi.

Protestoların şiddetine ve sıklığına rağmen Edi Rama hükümeti, inşaat hazırlıklarını durdurma yönünde hiçbir adım atmayıp projeyi savunmaya devam etti. Devasa bir tatil köyünün Arnavutluk’a finansal olarak oldukça yardımcı olacağına, istihdam oranlarının artacağına dair açıklamalarda bulunarak doğal hayata zarar verilmeden inşaata devam edileceğine dikkat çekti. Ancak hükümet, inşaat alanının etrafına dikenli teller çekilmesinin hatalı bir hamle olduğunu kabul edip telleri kaldırdı. Başbakan Edi Rama, bir konuşmasında protestoların flamingolarla veya kuşlarla bir alakasının kalmadığını, tamamen politik bir harekete döndüğünü ve İran’ın siber saldırıları sonucu halkın dezenformasyonla manipüle edildiğini öne sürdü. Rama, Arnavutluk halkının çoğunluğunun projeyi onayladığını iddia ederken eleştirilerin neredeyse tamamının Trump’tan ve Kushner’dan nefret eden yabancılardan geldiğini ileri sürdü. Aynı zamanda internetteki protesto videolarının başka ülkelerde çekilip Arnavutluk’ta çekilmiş gibi gösterildiğini söyleyerek hareketinin ölçeğinin abartıldığını belirtti. Başbakan Edi Rama’nın hükümeti; bunlara rağmen protestoları engellemek doğrultusunda hiçbir adım atmadı, protestoları yasadışı kılmadı ve insanların diledikleri yerde toplanmalarına izin verdi.

Jared Kushner’ın şirketi Affinity Partners konuya dair açıklamada bulunmazken şirketin temsilcileri soruların projeyi fiilen yöneten Sazan Real Estate Development LLC şirketine yöneltilmesi gerektiğini vurguladı. Adı geçen şirket ise projenin yürütülmeye devam edeceğini ve tatil köyünün inşaatının yanı sıra doğal alanların korunacağını ve geliştirileceğini belirtti. Projenin tamamen Arnavutluk hükümetinin yetkisi altında yürütüldüğü ve yasalara uyulduğu vurgulanırken yaratılacak iş imkanlarıyla projenin Arnavutluk’a sağlayacağı katkılara da dikkat çekildi.

Protestolar ve yasal soruşturmalar devam ederken Sazan Adası’nda ve Vjosa-Narta’da inşaat hazırlıkları sürüyor. Jared Kushner ile Ivanka Trump ise henüz protestolara dair herhangi bir açıklamada bulunmadılar.

Selcen Aksu ve Begüm Güvenç tarafından editlenmiştir.